УТРИНСКИ: ТРАДИЦИОНАЛНИТЕ ВКУСОВИ НИ БЕГААТ ОД ТРПЕЗАТА

Планинскиот чај од Галичица, мариовското биено сирење, кашкавалот од Бистра, автохтоните македонски производи се на листата на исчезнување

Планинскиот чај од Галичица, колешинските кикиритки, медот од македонската пчела, мариовското биено сирење, кашкавалот од Бистра, неготинската наутлија, струмичкиот сусам, струмичкиот собра-грав, циронките од Стење, мариовската буша, беровскиот оцет од киселици. Тоа се автохтони македонски производи што се дел од познатата Арка на вкусови, која содржи над 1.600 препознатливи брендови храна од целиот свет. Арка на вкусови е онлајн-каталог на производи на кои им се заканува опасност од исчезнување, а се дел од одредени култури и традиции на локалните заедници од целиот свет. Тиквешкиот маџун, станушината, како автохтона тиквешка сорта грозје, и рачелите од тиква се последните наши производи кои пролетоска станаа дел од Арката на вкусови.

Македонските производи се надалеку познати по својот квалитет и уникатност, но на голем број им се заканува исчезнување. Производството со нови, хибридни или ГМО семиња, кои даваат поголем, поиздржлив или поотпорен род, ги заменуваат производите добиени од старите традиционални семиња. Многу од препознатливите производи, карактеристични за македонската трпеза, веќе имаат променет вкус.

За голем дел, пак, предупредуваат поборниците за здрава домашна храна „Слоу фуд“ се заканува и искоренување. Таква е и буковската пиперка, автохтона македонска сорта, која во ограничени количини се произведува уште во селото Буково. Планинскиот чај од Галичица спаѓа во ендемичните диви билки. Според истражувањата на „Слоу фуд,“ неговиот опстанок зависи од семејство од селото Конско, кое прави напори за одржливо одгледување на чајот.

„Целта е на производите детектирани како препознатливи во нашата култура и поднебје да им обезбедиме и одржливост, односно да го спречиме исчезнувањето. За таа цел, контактираме со производители и со експерти, се врши промоција на локално и на интернационално ниво преку мрежата на ’Слоу фуд’“, вели Емилија Неделковска, координатор за еколошки и социоекономски развој на рурални средини во „Слоу фуд“.

Таа посочува дека домашните производители ги прифаќаат сугестиите да се ориентираат кон зачувување на традиционалните производи, а за нив се организираат и тренинзи како да препознаат производ што се наоѓа на светската листа на исчезнување.

Во организацијата велат дека со предлагање на локалните растителни сорти, традиционалните преработки од нивните плодови, локалните соеви на домашни животни, млечни, месни производи, вино и преработка од риби, диви растенија и печурки, се грижат и да ги промовираат и да ги доближат до нашите трпези.

„Нивната застапеност во секојдневната исхрана претставува избор на поквалитетна храна, подобро здравје на консументите и зачувување на животната средина, а за производителите значи економска добивка и социјална сигурност во руралните предели каде што живеат и работат со своите семејства“, велат во „Слоу фуд“. Посочуваат дека Арката на вкусови, на светско ниво, е создадена да го истакне постоењето на одреден вид производи, да истакне дека им се заканува опасност од исчезнување и да ги повика сите да преземат акции за нивна заштита, преку нивното откривање, купување и нивното консумирање, промовирање на нивната приказна и поддршка на нивните производители.

Сања Наумовска
Извор: http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=5E5F5549FD1CFE4DB7DFB345FBCF73FF